Türkçe English

Üstün zekâlı çocuklarda sık görülen özellikler nelerdir?

Üstün yetenekli olan öğrenciler genellikle anne babaları ya da öğretmenleri tarafından keşfedilebilirler. Zekâ testlerinin ve bilgilerin genel bir değerlendirilmesi sonucunda bir öğrencinin üstün yetenekleri ortaya çıkartılır ve onun özel bir eğitime ihtiyacı olup olmadığı belirlenebilir.

Bu çocuklar,

  • “çok sayıda bilgi sahibi olma ve bunları unutmama”,
  • “ileri düzeyde anlayış kabiliyeti”,
  • “alışılmadık seviyede farklı konularda ilgi ve merak”,
  • “çok soru sorma”,
  • “lisan kullanımında, kelime hazinesi ve dil yeteneğinde üstünlük”,
  • “hızlı düşünme”,
  • “çabuk sonuca ulaşma”,
  • “esnek ve farklı düşünme”,
  • “geniş çaplı bir sentez kabiliyeti,”
  • “özgün fikirler ve çözümler üretebilme”,
  • “genelleme yapma”,
  • “sonuçları hissetme”,
  • “soyut düşünme” ve
  • “alternatifler üretme”

    konusunda erken ve hızlı gelişme gösterebiliyorlar.

    Genellikle
  • “inatçılık”,
  • “kararlılık” ve bazen
  • “maceracı davranışlar”,
  • “çabuk sıkılma”,
  • “yapacak bir şeyler arama”,
  • “boş duramama”,
  • “karmaşık şeyleri tercih etme” ve
  • “tartışmalardan zevk alma”,
  • “ilgi bekleme”,
  • “övülmekten hoşlanma”,
  • “çok konuşma”,
  • “yerinde duramama”,
  • “aşırı hareketlilik” de sergileyebiliyorlar.


    Zekâ geriliklerine psikiyatrik yaklaşım neleri içerir?

    Anne babaların en çok kaygı duydukları bozukluklardan birisi de zekâ ve gelişme gerilikleridir. Doğum öncesi yapılan kontroller zekâ geriliğine neden olabilen çok sayıda hastalığın erken dönemde teşhis edilmesini ve gerekli görülürse gebeliğin sonlandırılmasını mümkün kılmaktadır. Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından hazırlanan en son psikiyatrik bozukluk tanı sınıflandırmasında (DSM-IV) belirlenen zeka geriliği (mental retardasyon) ölçütleri şunlardır:

    1. Ortalamanın önemli derecede altında zeka işlevselliği: Bireysel olarak uygulanan zeka testinde yaklaşık 70 ya da altında bir zeka bölümünün olması.

    2. Aşağıdaki alanlardan en az ikisinde o sıradaki uyum eşzamanlı yetersizliklerin ya da bozuklukların olması: İletişim, kendine bakım, ev yaşamı, toplumsal/kişiler arası beceriler, toplumun sağladığı olanakları kullanma, kendi kendini yönetip yönlendirme, okulla ilgili işlevsel beceriler, iş, boş zamanlar, sağlık ve güvenlik.

    3. Başlangıcının 18 yaşından önce olması.

    Ayrıca DSM-IV sınıflandırılmasında “sınır zeka işlevi” terimi de yer almaktadır. Bu 70-89 zekâ bölümü olan bireyler için kullanılan bir terimdir.

    Zeka geriliğinin değerlendirilmesinde çok farklı branştan uzmanlar görev alır. Psikologlar bilişsel değerlendirmelerini yapar. Çocuk hastalıkları uzmanı ve klinik genetik uzmanları fiziksel tanı değerlendirmelerini yapar. Psikiyatristler ve davranış terapisti psikologlar, bireyi ruhsal bozukluklar ve davranış işlevleri yönünden değerlendirir. Ayrıntılı değerlendirmede standart zekâ ölçüm testleri kullanılır. Çocuk psikiyatrisinde, 2-18 yaş grubu için “Stanford-Binet Zeka Ölçeği”, 6-16 yaş grubu için WISC-R, vb. değerlendirmeler kullanılır. Biyomedikal değerlendirmede aile öyküsü, gebelik, doğum öyküsü, çocuğun gelişimi, sağlığı, sosyal ve öğretim öyküsü görüşmede sorgulanır. Fiziksel muayenesi ve nörogelişimsel muayenesi yapılır. Öykü ve muayenesinde hastalık bulguları var ise gerekli laboratuvar testleri istenir. Laboratuvar testleri olarak, kromozom analizi (Frajil-X dahil), beyin görüntülemesi (BT, MRI), EEG, idrar aminoasitleri, kan organik asitleri, kurşun seviyesi ve metabolizma bozuklukları için uygun biyokimyasal testler istenebilir. Ayrıca hikayede, çeşitli durum ve ortamlarda çocuğun özgün davranışları, zamanla belirtilerin değişimi, uyum işlevleri, özbakım, iletişim ve sosyal işlevleri içeren sistemlerin psikiyatrik olarak gözden geçirilmesi ele alınır.

    Tedavide:

  • özel eğitim ve beceri kazandırma girişimleri;

  • sosyal destek ve çalışma grupları;

  • sosyal, duygusal ve davranışsal belirtilere yönelik destekleyici hizmetler;

  • bakım verenlerin aşırı koruma yaklaşımı yerine çocuk gelişimini desteklenmesi

  • hastanın gelişimi ve tıbbi öyküsüne göre diğer destekleyici yaklaşımlar planlanır.


    Dr. Koray Karabekiroğlu


  • En iyi 1024x768 çözünürlükte görüntülenir... Türkçe Anasayfa English Home Page
    Bu sitede yer alan yazıların her türlü yayın hakkı Dr. Koray Karabekiroğlu'na ait olup; kendisinden Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na göre yazılı izin alınmadan söz konusu yazıların herhangi bir bölümü veya tamamı iktibas edilemez veya herhangi bir usul ile çoğaltılamaz. Kaynak göstermek ve bilimsel kurallara riayet edilmek kaydı ile alıntı yapılması mümkündür.

    Çocuk ve Hayat üzerine her şey için tıklayın

    Web sitesi: Koray Karabekiroglu